LEADER-project: ‘Mens en Maatschappelijk erfgoed’ - Boek in de maak en nieuw leven voor voorpootrecht

In Het Groene Woud wordt gewerkt aan het versterken van de streekidentiteit en het levend houden van de cultuurhistorie. Binnen het project Mens en Maatschappelijk Erfgoed in Het Groene Woud zijn twee bijzondere initiatieven van de grond gekomen: een boek over het ontstaan van gemeintes én een aanpak om het eeuwenoude voorpootrecht weer onder de aandacht te brengen.

Beide activiteiten helpen inwoners om de geschiedenis van het landschap beter te begrijpen en er zelf aan mee te bouwen. Het project ontvangt steun van LEADER en verschillende fondsen, maar extra hulp en betrokkenheid blijven volgens projectleider Sebastiaan Bakker altijd welkom.

Boek over gemeintes

Een gemeint was een deel van de gemeenschappelijke, veelal woeste gronden in Het Groene Woud. Deze werd door een aantal boeren gezamenlijk gebruikt en beheerd. Het boek ‘Gemeenten en Gemeintes in de Meierij van ’s-Hertogenbosch. Ontstaan en ontwikkeling tot 1832’ geeft een uitgebreid beeld van het ontstaan van deze gemeenschappelijke gronden. Het laat ook zien welke rol grondheren, gerechtsheren en de bewoners van de buurtschappen daarbij speelden.

Voorpootrecht

De gemeenschappelijke gronden boden ruimte voor verschillende gebruiksrechten. Een daarvan was het voorpootrecht. Hierbij mochten bewoners bomen planten en onderhouden op de gemeenschappelijke gronden langs de grenzen van hun eigen percelen, bijvoorbeeld in wegbermen. De grond bleef gemeenschappelijk bezit, maar de bomen waren eigendom van de planter. Zo vormden deze bomen een waardevolle bron van hout voor onder meer de bouw, brandstof en gebruiksvoorwerpen. “In verschillende gemeenten in Het Groene Woud bestaat dit recht nog steeds”, aldus Sebastiaan. “We zoeken inwoners die daar gebruik van willen maken. Niet om er ‘zomaar’ bomen te planten, maar om soorten terug te brengen die typisch zijn voor Het Groene Woud, zoals met name populieren. Wij zorgen dat die bomen beschikbaar komen.”

Samen het coulissenlandschap behouden

Hoewel het benutten van het voorpootrecht nog in de opstartfase zit, zijn de ambities groot. “Samen met inwoners en gemeenten kunnen we hier echt iets moois van maken”, zegt Sebastiaan. “Het is een relatief eenvoudige maar betekenisvolle manier om het karakteristieke coulissenlandschap van Het Groene Woud te behouden.”

Wie meer wil weten over het gebruik maken van het voorpootrecht kan contact opnemen met Sebastiaan Bakker, tel. 06 116 672 97 of mail naar sbakker@hetgroenewoud.com. Dat geldt ook voor wie vragen heeft over het boek over gemeintes.

Deze kaart laat zien hoe gemeenschappelijke en particuliere gronden zich ontwikkelden in Liempde tussen 1803 en 1832.